MAKALELERİM >> Türk Kültüründe Annenin Yeri ve Öneminin Atasözleri ve Deyimlere Yansıması (POSTER)
Türk Kültüründe Annenin Yeri ve Öneminin Atasözleri ve Deyimlere Yansıması (POSTER)
Kahramanmaraş'ın En Kapsamlı Rehber Sitesi
Atasözleri ve deyimler bir toplumun uzun yıllar boyunca oluşan kültürel birikimlerini, bir konu hakkındaki görüşlerini yansıtan unsurlardır.

Atasözleri ve deyimler bir toplumun uzun yıllar boyunca oluşan kültürel birikimlerini, bir konu hakkındaki görüşlerini yansıtan unsurlardır. Dolayısı ile bir toplumun sosyolojik yapısını incelemek ve değerlendirmek için kullanılabilecek en önemli mihenk taşlarından biridir.  Gelişen ve değişen toplumun yaşam tarzı, inanışı her ne kadar değişiklikler gösterse de atasözleri ve deyimler neredeyse her devirde geçerliliğini korumaktadır. Türk toplumunda aile ve aileyi oluşturan her birey için ayrı ayrı atasözleri ve deyimlere ulaşmak mümkündür.  Bu durum için Türk kültürünün zenginliğinin yansımasıdır diyebiliriz.  Bu çalışmada Türk toplumunda annenin yeri ve öneminin atasözleri ve deyimlerde nasıl yansıtıldığı ele alınacaktır.  

Anahtar kelimeler: Türk Kültürü, Ana, Türk Atasözleri ve Deyimleri

Ana gibi yâr, Bağdat gibi diyar olmaz

Geçmişten günümüze kadar önemli ve gözde şehirlerden biri olan Bağdat, aynı zamanda bir kültür merkezidir. İnsanı etkileyen bir atmosferi vardır ve pek çok şehirde bulunmayan özelliklere sahiptir. Annenin de diğer aile bireyleri içersinde ayrıcalıklı bir yeri vardır. Anne gibi evladını gönülden seven, çocuğuna bağlı hiç kimse yoktur.  Anne bir evlat için özellikle kötü gün dostudur. 

Ağlarsa anam ağlar, gayrisi (başkaları) yalan ağlar

Herhangi bir sıkıntınız olduğunda, başınız dertte ise bu durumu en içten şekilde paylaşacak, derman olmaya çalışacak kişi annedir.  Olumsuz durumlarda annenin yerini hiç kimse tutamaz, diğer kimselerin üzülmeleri annenin üzülmesi ile kıyaslandığında yüzeyseldir.

Analı kuzu, kınalı kuzu

Kuzu fiziksel itibari ile yardıma muhtaç, hayatı yeni tanımaya başlayan saf ve temiz bir varlıktır.  Annesi sağ olan çocuk bakımlı, temiz ve mutludur, hayat daha kolay ve huzurludur.  Bir anne hayatı kolaylaştıracak her türlü imkanı evladı için sunar ve sunmaya hazırdır. 

Tat kızın dilinden anası anlar

Başkalarının anlayamadıkları şeyi, her gün onunla uğraşan annesi çok kolay anlar.  Örneğin bir bebeğin konuşması diğerleri tarafından her ne kadar anlaşılamasa da annesi tarafından kolayca anlaşılabilir.  Dolayısı ile bir annenin yerini hiç kimse tutamaz, evladın anlaşılması için vazgeçilmezdir.

Ana duası almak/Ana baba bedduasını alan onmaz

Türk Kültürünün bir gereği olarak insanın huzurlu bir yaşam geçirmesi için dua etmesi ve bir başkasının duasını alması kaçınılmazdır. Bu bağlamda bir kimsenin işlerinin yolunda gitmesi, huzur bulması için en önemli şeylerden birisi Türk kültüründe kutsal sayılan annesinin duasını almaktır aksi takdirde o kimsenin hiçbir işi başarıya ulaşmaz.  Bu yüzden evlat anne ve babasına hürmet etmeli, saygılı davranmalıdır.

Ana evlâdından geçmez

Bir evlat için aile ve toplum içersinde özellikle de en kötü durumda olduğu zaman en önemli varlık annedir.  Bir kimseyi olumsuz bir davranışı sonucunda ya da başı derde girdiği zaman diğer kimseler terk etse de, her ne olursa olsun annesi evladını asla terk etmez, her zaman onun yanında yer alır.  Evladı toplum içerisinde her ne kötülük yaparsa yapsın hiçbir anne evladına bu yapmış olduğu kötü davranışı konduramaz.

Ananın ak sütü gibi

Hiçbir şey bir annenin bebeğine emzirdiği sütü kadar saf, temiz ve helal olamaz.  Dolayısı ile anne evladına zarar verecek herhangi bir şey yedirmez, içirmez. 

Ana kucağı

İnsan annesinin yanında rahat ettiği kadar hiçbir yerde rahat edemez, huzur bulamaz.  Bir geminin fırtınalı havalarda limana sığınmasını, bir evladın sıkıntılı dönemlerinde ana kucağına sarılmasına benzetebiliriz.  Annenin şefkati, sevgisi evlat için en büyük hazinedir. 

Anamın aşı, tandırın başı

Annenin pişirdiği yemek, en lüks lokantada sunulan yemekten daha lezzetlidir çünkü yemeğin içerisinde anne sevgisi vardır.  Ocağın yanında yani insanın kendi evinde, ailesi ile birlikte yediği yemeğin tadını hiçbir şey vermez.

Ana yüreği

“Yürekten sevmek” deyimi bir kimseye karşı gösterilen sevginin derinliğini, yoğunluğunu anlatmak için kullanılmaktadır.  Bu deyim “anne yüreği” olarak kullanıldığı zaman ise bu yoğunluğun, derinliğin, sevecenliğin hiçbir kimsede bulunamayacağı ancak anne tarafından evladına verilebileceğini yansıtmaktadır.

Ana kapı/Ana vatan/Ana yurt

Bir bahçenin, binanın ya da herhangi bir yerleşkenin birkaç farklı girişi bulunabilir ancak Türk kültüründe en gösterişli, en büyük giriş “ana kapı” deyimi ile yansıtılmaktadır. Diğer taraftan Türk milleti için yaşadığımız ülkenin ne kadar önemli olduğunu, olmaz ise olmazını vurgulamak için yine “ana vatan” ve “ana yurt” kültürümüzde kutsal sayılan, sıcaklığını ve şefkatini hiç kimsenin tutamayacağı “ana” ile özdeşleştirilmiştir.

Sonuç

Türk kültüründe aile kavramı çok önemlidir.  Binlerce yıldır büyük aileler içerisinde yaşamış olan milletimiz aile içerisinde en büyük rolü kadına yüklemiştir, kadın her zaman ön plana çıkmaktadır. Evi yuva haline getiren, aileyi birbirine bağlayan kadındır.

Kadının en önemli statüsü ise anneliğidir. Bir evlat için annesiz bir hayatın çok zorlu geçeceği muhakkaktır.  Anne evladı için özellikle sıkıntılı zamanlarında sığınabileceği bir limandır.  Bir baba için evlatlarının yanında annelerinin olması güven hissi verir.  Bu çalışmada ele aldığımız atasözleri ve deyimler annenin Türk kültürü için vazgeçilmez olduğunun kanıtıdır.

 

 

CopyRight © 2015 www.yagmurkucukbezirci.com